Cách đây vài năm, có bạn muốn làm đối tác với bên mình. Bạn ấy tâm sự: em làm trải nghiệm khách hàng sẽ rất hợp vì em rất cảm xúc.

Tôi hỏi: Cụ thể là như thế nào?

Bạn trả lời: Mọi người bảo em sống rất cảm xúc.

Nói chuyện một lúc thì bạn đang đánh giá mình có EQ vì “rất cảm xúc”. Thực ra… không hẳn như vậy.

Trong cuộc sống đôi khi khi bạn còn thấy người trông có vẻ hơi “lạnh lùng” vẫn có thể là EQ cao, và người mà cảm xúc lên xuống dễ quan sát như thời tiết thì vẫn có thể EQ thấp.

Vậy trí tuệ cảm xúc là gì?

Đây là một trong những câu trả lời tôi thấy hay nhất về EQ: Trí tuệ cảm xúc là khả năng nhận ra và kiểm soát cảm xúc của bản thân và người khác để dẫn dắt suy nghĩ và hành vi.

Các thành phần tạo nên trí tuệ cảm xúc của một người:

1. Tự ý thức về bản thân (Self-Awareness)

Là hiểu bản thân và sự tác động của mình đến người khác.

Họ nhận thức về bản thân một cách thực tế. Ví dụ nếu bạn là người hay trễ hẹn, bạn biết mình phải lập kế hoạch tốt hơn và làm sớm hơn người khác. Hoặc bạn hiểu rằng trên facebook ai chả được khen đẹp trai… nên có người nói bạn đẹp trai thì bạn cũng không quá xúc động.

=> Thừa nhận những điểm yếu và thất bại của mình, thậm chí có khả năng pha trò về nó một cách hài hước.

=> Tự tin: nhưng không thái quá, biết dùng sức mạnh của mình nhưng cũng không ngại dựa vào sự giúp đỡ của người khác. Ý thức về bản thân thường là thứ khá dễ bị đánh giá sai và bỏ qua, ví dụ bạn có thể nghĩ một người thừa nhận các điểm yếu của anh ta có vẻ là một người không đủ cứng rắn và ngược lại. Trong khi, trên thực tế, điều ngược lại với nhận định đó lại thường xuyên đúng.

2. Khả năng tự điều chỉnh (Self-regulation)

Là khả năng kiểm soát hoặc điều hướng các rắc rối, xung đột hay tâm trạng.

=> Nghĩ thấu đáo: nghĩ trước khi hành động.

=> Thoải mái với sự mơ hồ.

=> Nói là làm. Cởi mở để thay đổi.

3. Có động lực (Motivation)

Dù có thể không có đủ 5 thành phần của trí tuệ cảm xúc, thì một lãnh đạo xuất sắc lại luôn có yếu tố này: có động lực.

=> Đam mê công việc: không phải tiền mà là nhiệt huyết với việc họ làm.

=> Chuẩn cao: liên tục nâng cao tiêu chuẩn và đưa yêu cầu về cao hiệu suất.

=> Cam kết và lạc quan: kể cả trước thời khắc khó khăn.

Người đặt tiêu chuẩn cho bản thân cao, sẽ đặt tiêu chuẩn cho công việc của công ty cao. Và người có động lực luôn làm nó ở mức xuất sắc. Điều hay ho là “có động lực” là một thứ dễ lây lan trong công ty khiến người khác cũng trở nên có động lực khi làm việc với họ.

4. Đồng cảm (Empathy)

Là khả năng hiểu được cảm xúc của người khác, kỹ năng đối xử với người khác theo phản ứng cảm xúc của họ.

=> Người đồng cảm phân biệt được ranh giới giữa những điều được nói và điều người nói muốn bày tỏ: nên họ có khả năng hiểu người khác thực sự muốn nói gì và hiểu điều gì diễn ra dù không được nói rõ ra.

=> Có kỹ năng đa dạng với nhiều nhóm người khác nhau. Đồng cảm không phải là sự cố gắng vỗ về và làm hài lòng tất cả mọi người, nhưng nó có nghĩa là họ xem xét đến cảm giác của người khác khi đưa ra quyết định.

=> Có service mindset - tư duy dịch vụ: Đồng cảm ngày càng quan trọng bởi ngày nay: làm việc nhóm ngày càng cần thiết, sự toàn cầu hóa khiến môi trường làm việc đa văn hóa; và sự cần thiết của việc thu hút, giữ nhân tài.

5. Kỹ năng xã hội

Khả năng xây dựng mối quan hệ và mạng lưới, nó không chỉ là sự thân thiện mà nó là sự thân thiện với một mục đích.

=> Người có kỹ năng xã hội tốt giỏi xây dựng và dẫn dắt đội ngũ: đó là khả năng thấu hiểu và phối hợp ở môi trường công việc, hợp tác.

=> Là người có khả năng thuyết phục vì họ ý thức tốt về bản thân và tác động của bản thân với người khác, có khả năng tự điều chỉnh.

=> Là người cộng tác xuất sắc: nhiệt huyết trong việc phối hợp công việc tới người khác, động lực của họ khiến họ luôn tìm tòi giải pháp.

Bạn có thể gặp một người mạnh ở điểm nào đó nhưng lại thiếu một yếu tố khác trong 5 thành phần này. Câu hỏi đặt ra là, trí tuệ cảm xúc là tố chất hay có thể học?

Khoa học chỉ ra, trí tuệ cảm xúc có thể học. Dĩ nhiên nó đòi hỏi sự cam kết và nỗ lực lớn.

Lược dịch bài của nhà tâm lý học, “cha đẻ” khái niệm trí tuệ cảm xúc: Daniel Goleman.

Bạn có những điều nào trong 5 điều trên?